Tuesday, April 13, 2010

Thăm nuôi cha

Trong cuộc đời, người ta bảo trong cái rủi, có cái may, bạn có nghĩ thế không?  Năm 78, 79, nhờ Trung Cộng đánh vào biên giới phía bắc VN, ba tôi được chuyển trại từ Yên Bái, Hoàng Liên Sơn, vào Nghệ Tĩnh, quê hương của bác.

Khi được tin, bà ngoại tôi ở Huế tức tốc khăn gói đi thăm nuôi trước, sau đó ba tháng, mẹ tôi mới dẫn tôi đi thăm nuôi ba tôi lần đầu tiên.  Ba tôi mồ côi sớm nên ở rễ, bà ngoại tôi thương ba tôi hơn cả con ruột.  Khi còn quan quyền, bà ngoại tôi la một tiếng là ba tôi dạ, không dám cãi lại.  Huế và Đà Nẵng lúc ấy là gạch nối giữa hai miền Nam Bắc, hàng lậu từ Lào về, từ Sài Gòn ra, từ Hà Nội vào, nhà bà ngoại tôi nằm ngay phố Trần Hưng Đạo, Huế nên dễ buôn bán, còn kiếm được đồng ra đồng vào.  Mẹ tôi đã không còn đi bán chợ trời áo quần cũ, quay sang đi buôn hàng chuyến tàu Thống Nhất; gạo và đồ phụ tùng xe đạp đi ra, bột ngọt, thuốc lá bạc hà Sleight, dép Lào... đi vào, tôi trở thành phụ tá đắc lực dù tôi chỉ mới học lớp 7, lớp 8.

Nhờ bà ngoại tôi ở Huế chuẩn bị trước, mẹ tôi không cần chuẩn bị đồ bới từ Sài Gòn ra, chỉ mang hàng như chuyến đi buôn bình thường.  Mẹ con tôi ở lại Huế một, hai ngày rồi đón tàu chợ đi ra Vinh.  Hệ thống hỏa xa VN lúc bấy giờ có ba loại tàu.  Thứ nhất, tàu Thống Nhất, sang nhất, chạy thẳng Sài Gòn - Hà Nội, chạy buổi sáng một chuyến, buổi tối một chuyến, chỉ dừng ở những ga của thành phố chính.  Đi vào là Thống Nhất 1 và 3, đi ra là Thống Nhất 2 và 4.  Thống Nhất 2 khởi hành tại ga Bình Triệu vào khoảng tám rưỡi đến mười giờ đêm tùy theo giờ giấc dây thun của mấy ngài đường sắt, ra tới ga Huế khoảng tám, chín giờ sáng ngày mốt.  Thứ hai là loại tàu Nhanh, vé có số ghế ngồi, chạy từng đoạn nhỏ như Diêu Trì - Nha Trang - Tháp Chàm - Bình Triệu, dừng ở mỗi ga xép nhưng nhanh hơn tàu chợ.  Cuối cùng, hổn loạn nhất, vé không có số ghế, mạnh ai chiếm được chổ thì ngồi, tranh giành xếp mắm như thú vật là tàu chợ, dừng thật lâu mỗi ga để nhường đường cho tàu Thống Nhất và tàu Nhanh.


Đến ga Vinh, mẹ con tôi phải đón xe nhỏ về bến đò Dùng; qua đò, lại mướn xe đạp thồ chở lên trại.  So với Huế, thành phố Vinh nghèo kinh khủng, không có gì đặc sắc để nhớ ngoài những bảng hiệu chỉ đường về Nam Đàn hay những tấm panô vẽ khẩu hiệu tuyên truyền của đảng và nhà nước.  Một hai ngôi nhà đổ nát vì bom đạn còn để y nguyên như chứng tích của chiến tranh dù tiếng súng đã im bặt những bốn năm.  Người dân địa phương ở vùng đó nói giọng rất khó nghe, khó nghe hơn giọng Quảng Ngãi; đang nói tiếng miền trung, họ chuyển sang giọng bắc, tôi chỉ nghe lỏm bỏm tiếng được, tiếng không.  Người đàn ông nào cũng đội nón cối như bộ đội.  Mẹ tôi thuê ba chiếc xe đạp thồ, chiếc chở mẹ tôi, chiếc chở tôi, chiếc chở đồ bới.  Đường lên trại quanh co như hiking trail, có khi đi qua những xóm làng nhỏ.  Hai bên đường, có đoạn lau sậy cao ngút đầu.  Đám con nít chạy theo la lớn ghẹo tôi Con nít bận quần ống loe, con nít bận quần ống loe... tôi cúi mặt, không dám hó hé nửa lời, tay túm gọn ống quần, tay bám yên xe thật chặt.


Người quản giáo chỉ chổ nhà khách làm bằng vách tre, lợp rơm rạ nhưng có lẽ nhờ công lao động tốt của người tù, phòng tiếp khách khá sạch sẽ, có nước rửa mặt và chổ đi tiêu, đi tiểu đàng hoàng.  Đúng giờ, ba tôi xuất hiện, mẹ tôi khóc nhưng tôi thì không, lấm lét ngó ông xoa đầu.  Dù đã ở tuổi dậy thì, nỗi sợ ba vẫn còn trong tôi, tôi sợ ông ta la khi biết tôi đã biết cầm điếu thuốc lá.  Mẹ tôi bày mấy món ăn liền ra như bánh bột lọc, bánh chưng, bánh ú... bảo ba tôi ăn, ba tôi gạt đi, nói chuyện đã.  Nhưng nói chuyện gì khi mấy người quản giáo đi lòng vòng xung quanh vễnh tai nghe ngóng.  Ba tôi hỏi tôi học lớp mấy, học có giỏi không... tôi lý nhí trả lời nhát gừng.  Nhờ kỳ thăm nuôi trước của bà ngoại, có lẽ ba tôi đã đỡ hơn, nhưng tôi thấy ông ta ốm hơn nhiều so với trí nhớ, hai lổ tai lòi ra to hơn.  Ba tôi vốn đã đen, bây giờ còn đen hơn nữa.  Nửa tiếng đồng hồ thăm nuôi trôi qua nhanh chóng, mẹ tôi theo kinh nghiệm của bà ngoại tôi, gạt nước mắt, vờ nói lớn theo bài bản nhắn nhủ ba tôi ráng học tập cải tạo tốt để mau về đoàn tụ gia đình.  Ba tôi cũng theo kịch bản, hứa hẹn cố gắng, ôm mẹ con tôi hôn rồi theo đoàn tù tay xách nách mang đồ bới vào lại trại.


Mẹ con tôi vội vã thu xếp về lại ga Vinh cho kịp giờ qua bến đò Dùng.  Lần về, đồ đạc đã nhẹ hơn, chỉ cần mướn hai chiếc xe đạp thồ.  Mọi đồ ăn bới theo đã để lại hết cho ba tôi.  Về đến ga Vinh, bụng tôi đói meo, mẹ tôi dắt vào Cửa Hàng Ăn Uống Mậu Dịch ga Vinh để kiếm gì bỏ bụng.  Trên đường đi, mẹ tôi không dám cho ăn hàng quán dọc đường, mẹ tôi bảo họ nấu phở thịt trâu, ráng về ga Vinh xem sao.  Vào cửa hàng Ăn Uống, họ đã bán gần hết đồ ăn, vài bóng đèn vàng nhỏ watts, tối tăm và rất bẩn, mẹ tôi mua tô phở.  Tô phở lèo bèo hai ba miếng thịt, nước lèo nhạt thếch nguội lạnh như nước lọc, tôi cố nuốt vì đói nhưng không nuốt nổi!  Hai mẹ con tôi trải tấm vải giữa sân Ga đầy sạn sỏi, ngồi chờ sáng đón tàu chợ vào Huế.  Buồn cười, cả đời tôi từ nhỏ đến lớn chỉ nói là ra Huế, lần đầu tiên tôi dùng chữ vô Huế, tôi ngồi nghĩ vu vơ, thấy là lạ.  Suốt đêm, tôi chỉ thấy người bán hàng rong rao bán nước chè và chanh. Chỉ độc hai thứ, không có gì khác để bán!  Tôi đói, nằm lăn ra ngủ, mơ vào Huế ăn tô bún bò của o Giàu bán mỗi sáng qua nhà của bà ngoại tôi!  Khuya hôm sau, chuyến tàu chợ chạy qua cầu chuẩn bị vào ga Huế, gió sông ùa lên mát rượi, tôi vừa trở lại chốn thiên đường từ địa ngục trần gian.


Những năm 80, 81, không còn nhớ đích xác, ba tôi lại được chuyển vô trại Z30D Hàm Tân, Thuận Hải.  Những lần thăm nuôi sau này đỡ hơn nhiều.  Sáng sớm, đón xích lô lên đường Trần Quốc Toản, tới con đường nhỏ song song với đường Lê Hồng Phong, ngã bảy, có những chuyến xe than chở người đi thăm nuôi.  Sáng đi, chiều về.  Xe than là loại xe cải chế chạy bằng than, đằng sau có bình than nóng hổi, xe chạy, rãi than vụn cháy hồng xuống đường dù dưới bình than đã có tấm lưới hứng.  Xe than là khách đi xe than nóng, than chậm, đủ thứ than thở... nhưng thời buổi xăng dầu khan hiếm, xe than vừa túi tiền của người dân lao động vô sản như gia đình tôi.  Có khi, mẹ tôi tiết kiệm tiền bạc, sợ mất buổi chợ, bà giao cho tôi đi thăm ba tôi một mình.  Mấy lần thăm sau, tôi không còn cảm giác sợ ba tôi nữa, không nhớ nhiều bằng lần đi thăm nuôi đầu tiên.


Sau tết năm 83, ba tôi được thả về, được quản thúc tại gia trong vòng ba năm.  Ông không bao giờ kể cho con cái nghe chuyện ở tù, tôi mù tịt.  Nghe phong phanh từ cha của người bạn học tôi, về sớm, đẩy chiếc xe đạp đi bán cà rem qua xóm tôi, kể về anh tư (anh tư là thiếu tá, anh năm là trung tá, anh ba là đại úy).  Có lần mấy ông lớn vào trại thanh tra, hỏi ba tôi ăn có no không, ba tôi cười trả lời: "Dạ thưa cán bộ, no.  Cứ nhịn ăn sáng, nhịn ăn trưa để dành tối ăn một lần thì no."  Chú ấy không kể là sau đó, ba tôi có bị kỷ luật gì hay không nữa!


Năm 84, ông dọt ra biển, tìm đường cứu quốc.  À, không, bậy nà, cứu con cái mới đúng.



15 comments:

  1. Anh còn được đi thăm nuôi ba. DQ thì hồi đó còn đỏ hỏn, được mẹ dẫn đi thăm nuôi bố 1-2 lần gì đó, mà lúc đó có 2-3 tuổi thì đâu có nhớ gì đâu. Sau 1 lần, lúc đó DQ 3-4 tuổi gì không biết - thì xe đò (chạy bằng than mà) bị cháy & lật. Cũng may là mẹ lăn ra đỡ cho DQ, hổng thôi DQ cũng ......đi đoàn tụ ông bà lun rùi. Sau lần đó thì mẹ không cho DQ đi thăm nuôi bố nữa. Mà hồi đó, còn bé quá nên không nhớ gì nhiều. Chỉ nhớ mang mang có mấy lần mẹ phải cõng trên lưng thôi. Mà mang tiếng là được đi thăm nuôi bố mà có lần nào được gặp bố để bố bế bồng đâu à. Lần nào mẹ cũng chen chúc đi vô theo ng` ta, đưa thức ăn, đồ dùng cho bố xong rùi "hết giờ thăm nuôi", 2 mẹ con lại lủi thủi đi về. Mãi cho đến khi bố được thả về thì DQ đã học lớp 1 thì phải. Bố vào nhà còn hổng ai nhận ra. DQ còn đuổi bố đi nữa chứ. hic ..hic .....

    Nghe anh kể, dưng không nhớ ra nhiều chuyện quá. Chắc để rảnh sẽ ngồi viết xuống, hông thôi sợ lại quên nữa. .....hic ..hic ....

    ReplyDelete
  2. Định viết 1 entry về chuyện này thì bị anh giành mất, nói vậy chứ dù sao chúng ta đều đồng cảnh thì cùng chia sẽ hé anh, chuyện của tui có 1 chút giống của anh và 1 chút giống của DQ í...

    ReplyDelete
  3. Ba DH không kể chuyện ở tù nghe hơ :(

    Thời đó đi tàu là mang rận rệp về nhà đó. Mấy cái kẽ hở ở ghế gỗ trên tàu đầy rệp, ngồi ngứa đít thấy mồ.

    ReplyDelete
  4. Ôi, em mong đọc cái bài này từ bữa anh quảng cáo trong entry trước á. Mà ngắn quá, ko kể thêm được chút nào sao anh :)

    Vụ ''con nít mặc quần ống loe...'' mắc cười quá, làm em nhớ chuyện chị bạn kể cũng ra bắc, mặc váy bị tụi ngoài đó chạy theo tốc váy lên rồi kiu ''á con này mặc quần 1 ống'' =)), trời ơi là trời.

    ReplyDelete
  5. Chị BeBo ui, chị kể chuyện của chị đi. Em cũng mới kể chuyện không đầu không đuôi của em kìa :) :)

    ReplyDelete
  6. DQ-Chị BêBo: Bây giờ thì nhận ra nhau, chứ hồi đó, chắc nhắm mắt làm ngơ :)

    PD: Tuyệt không với con cái, có thể, ông có kể cho mẹ tui. Chuyện đi tàu lửa, tui có nhiều kinh nghiệm lắm.

    Tr: Xin lỗi em, có bao nhiêu, xài bấy nhiêu, không thêm bớt. Từ nay anh sẽ bớt phần quảng cáo :)

    ReplyDelete
  7. Anh DH: hồi đó DQ còn bé xíu xiu. Đâu có ai dám nhận đâu à. :) :)

    ReplyDelete
  8. Hồi đó là lúc nào hả anh, trước hay sau năm75?

    ReplyDelete
  9. This comment has been removed by the author.

    ReplyDelete
  10. Em đọc sau nên còm hơi muộn:(. Cho em hỏi, chỗ trại ba anh ở,ở Thuận Hải, Hàm Tân, có phải đi qua một rừng cao su tối thui, từ quốc lộ vào rừng cao su một đoạn rất rất dài mới đến trại phải ko? Hồi đó, Cậu ruột em cũng ở trong đó, một thời gian dài Mẹ em phải đi thăm, có lần mém lạc luôn trong rừng, lúc đó nghe đâu mới mang bầu em.Cái lúc đổi tiền, nhà em phá sản luôn, di tản thành "dân kinh tế mới", từ tiểu tư sản về làm nông dân

    ReplyDelete
  11. Nhìn đầu tóc của ba Cún, tui nghĩ DQ cũng đã qua hàng bốn :) Ai ngờ, mừng nghen.

    Chị BeBo, ý tui nói là sau 75 á, có ai dám kể thành tích của cha mình đâu, im lặng là vàng phải không chị? :)

    Sông: Thú thật, anh không còn nhớ đường vào trại Hàm Tân. Chắc lúc đó, mãi lo yêu nhiều hơn lo cho cha :)

    ReplyDelete
  12. Nghe Sông nhắc chuyện đổi tiền, chuyện đi "kinh tế mới" làm DQ lại nhớ ra thêm nhiều chuyện .....không đầu không đuôi nữa nè. Để rảnh rảnh, sẽ ngồi tỉ tê tiếp. Thiệt tình, mấy hôm nay sao cứ ngồi nhớ chuyện ....ngày xưa không vậy ta ???

    ReplyDelete
  13. Anh DH: Vậy là nhìn đầu tóc của ba Cún rùi đoán tuổi của DQ cho .....hợp vai vế đó hả ?? ....hì hì hì .... Vậy là có người bị lầm to héng :) :)

    ReplyDelete
  14. Tình cờ ghé chơi và đọc rất kỹ Entry này của anh.

    ReplyDelete
  15. Cám ơn Vhlinh đã đọc và để lại đôi chữ.

    ReplyDelete

Tôi phải chỉnh phần ý kiến chỉ dành cho người có Google Account vì dạo gần đây có kẻ ưa thả rác rưới. Nếu bạn viết dài, Blogger thường để vào Spam, tôi sẽ cố gắng check thường xuyên Spam folder. Cám ơn bạn.