Thursday, August 12, 2010

Lương tiền

Một trong những điều tối kỵ trong cách nói chuyện xã giao ở Mỹ này là hỏi thăm về lương tiền, y chang như bạn hỏi tuổi của người phụ nữ vậy. Tại sao? Đó là quyền riêng tư cá nhân. Về Sài Gòn, ngôi tán gẫu café với bạn bè cũ hoặc kể chuyện cho gia đình người thân, tôi không thoát khỏi cảnh bi/được hỏi câu: "Bên đó mày làm lương bao nhiêu?". Nếu đi một đường giáo khoa thư, giảng giải rằng không nên hỏi như thế, tôi sẽ bị chưởi là đồ lai căng, tôi đành thú thật, người nghe há hốc mồm suýt xoa, tiêu chi cho hết! Với người không thân, tôi chỉ cười ruồi; với người thân thiệt thân như H., tôi mới giải thích tiếp.

Có hai cách trả lương thông dụng nhất ở Mỹ là lương giờ và lương năm. Tôi chỉ nói về chuyện đi làm công, dân văn phòng cũng như công nhân lao động, không nói chuyện tới thành phần ăn lương hoa hồng hoặc tính trên giá trị sản phẩm. Nếu bạn ở VN, nghe người hải ngoại bảo làm lương khoảng $50K một năm, bạn sẽ thấy to lớn khủng khiếp; nhưng phần quan trọng mà người bạn VK đó không nói tới là tiền thuế và những khoảng cần chi khác. Thuế kinh khủng, cái gì cũng thuế!

Từ 20% đến 30% đó là tiền thuế lợi tức, tùy theo diện độc thân hay có gia đình, bao gồm thuế liên bang, thuế tiểu bang (những tiểu bang như Texas, Florida không đánh thuế lợi tức, họ xoay qua đánh thuế bất động sản để bù vào), thuế an sinh xã hội social security, thuế bảo hiểm sức khoẻ medicare. Vậy $50K một năm gross pay chỉ còn khoảng $35K một năm net pay.  Bây giờ tôi kể tiền phải chi nhé. Dù công ty có cho nhân công benefit bảo hiểm sức khỏe, bạn vẫn phải đóng thêm phần tiền mua. Càng lúc, tiền phí cho ngành y tế càng tăng, tăng nhanh hơn mức tăng của lương bạn, trung bình mỗi pay check 2 tuần, bạn phải trả $100 cho tiền bảo hiểm sức khoẻ. Từ 5% đến 10% của gross pay là tiền phải đóng để sau này dưỡng già. Nếu bạn không lo đóng, sau này social security phá sản, chỉ có nước lây lất ăn mày chính phủ. Đó là hai điểm chính, ngoài ra còn tiền bảo hiểm nhân thọ, tiền lệ phí công đoàn... tùy theo người.

Sang đến chuyện đời sống, trung bình khoảng từ 40% gross pay đó là tiền nhà! Thuê cũng như mua. Nếu bạn mua thì bao gồm luôn tiền thuế bất động sản như của tiểu bang tôi và tiền bảo hiểm cho cái nhà.  Có nhà, bạn phải đóng tiền HOA, Home Owners Association, để trả tiền cắt cỏ, cào tuyết, bảo trì hàng tháng. Kế đến là tiền xe cộ, khoảng 5% gross pay, tính luôn tiền bảo hiểm xe! Rồi tùy tiểu bang, bạn phải nai lưng ra đóng thuế xe, xe càng cáo cạnh, luxery, thuế càng cao.

Bạn thử tính nhẩm thử $50K đó còn lại là bao nhiêu, tôi không tính đến những thứ tiền vặt vãnh như tiền điện nước, gas, điện thoại, cell phone, internet, tiền cho con đi học thêm, tiền babysit cho con, tiền để dành cho con học đại học, tiền đi khám bác sỹ, mua thuốc co pay... Do đó, khi ngồi nói chuyện với bạn cách đây 5 năm, tôi bảo trung bình một gia đình hai vợ chồng, hai đứa con, chồng đi làm, vợ ở nhà giữ con ở xứ Mỹ khó dư giã để dành được $2000 một năm trong công; người bạn ấy không tin và bảo rằng bây giờ ở VN có thể để dành được mức đó.  Đó là lời tôi nói cách đây 5 năm, bây giờ với sự lạm phát và khó khăn kinh tế, điều ấy có thể không còn đúng.

Tôi muốn diễn giải ra ở đây để bạn thấy cuộc sống nào cũng có mặt trái, mặt phải. Khi bạn hiểu, bạn sẽ không bị mấy chàng VK về nước nổ lựu đạn hoặc cho đời sống ở hải ngoại là thần tiên. Tôi chỉ hơn bạn trong nước một điều duy nhất, đó là sự tự do, tự do trong lập trường chính trị, ngôn luận, báo chí, tôn giáo... Và điều này tất nhiên, rất quí, không có gì quí hơn nữa.

.

22 comments:

  1. Thật tình, nhiều lúc ngồi giảng giải mấy chuyện này cho cả người nhà của DQ bên VN nghe mà cũng ....phiền luôn đó anh ơi! Mà giảng giải 1 chặp thì lại bị la là .......sao nhiều thứ quá vậy??? ..hic ..hic ....

    Hôm nọ, DQ cũng đang định viết về vấn đề này vì mấy người bạn của DQ cứ ngồi nhẩm mức lương bên này rồi so sánh cuộc sống ...v.v.....và v.v .....xong bảo sao vậy mà không dư giả là sao ??? ..... Nhưng nghĩ sao rồi lại ngậm tăm, không viết, không ghi nữa.

    Thiệt, nhiều lúc cũng không biết phải nói sao cho mọi người hiểu luôn. ....hic ....

    ReplyDelete
  2. Hehehe cho nên ko đâu kiếm tiền sướng bằng vietnam, đã có lương rồi còn thêm lậu, rồi đặc biệt là ko cần thuế má gì, thoải mái ghê híhíhíh

    Em nghĩ bây giờ mà chồng đi làm vợ ở nhà giữ con còn hơi bị khó sống chứ ở đó mà để dành được 2ngàn/năm. Cho nên có lần đồng nghiệp chồng em hỏi ´´vợ ấy làm gì´´, chồng kêu ở nhà giữ con là nó trợn mắt hỏi ´´sao sống được´´, chồng em phán liền ´´thì hà tiện´´ hahahah

    Cho nên mới nói, bây giờ việt kiều về vn chắc chắn chơi ko lại vc đâuuuuuuuuuuuu hahahahahah

    ReplyDelete
  3. LOL DQ, lần sau thủ sẵn bài How can I tell her của Lobo, hát là người nghe hiểu liền.

    Nàng Tr: Hèn chi cứ thấy mắm dzí cà, dzí rau trong vườn nâng cấp cải thiện bữa ăn :) Ví dụ nàng Tr. đi làm lại, thứ nhất là phải kiếm người babysit cho con chó con, thứ hai là phải kiếm thêm chiếc xe (như bên này, bên đó có thể đi xe bus), thứ ba cuối năm fải trả thêm thuế vì income của 2 vợ chồng cao hơn. Ngoài ra còn những mục như fải sắm áo wần đẹp, cái iPhone, iPad để viết blog... đi làm thì có thêm chút chút nhưng cũng chi ra hết, thôi đành ở nhà trông coi người giúp việc còn đỡ tốn hơn :) Và người happy nhất có lẽ là đ/c chồng, đi làm về có cơm ăn liền, đúng không?

    ReplyDelete
  4. Anh Hoàng nói nãy giờ vậy, tóm lại, lương anh bi nhiêu :)) j/k

    ReplyDelete
  5. Hơn năm ngoái 3.5%, thiệt đó :)

    ReplyDelete
  6. Em cung dang cho xem anh H tra loi sao cau hoi tren ;)

    ReplyDelete
  7. Tôi chỉ hơn bạn trong nước một điều duy nhất, đó là sự tự do, tự do trong lập trường chính trị, ngôn luận, báo chí, tôn giáo... Và điều này tất nhiên, rất quí, không có gì quí hơn nữa.

    Cai na`y chi du'ng voi nguoi My thoi. Nguoi My goc Viet khong cho nguoi khac cai quyen tu do trong lap truong chinh tri. Hoi Ly Tong thi biet.
    Anh Hoa`ng cho em hoi,States nao thi khong co property tax vay anh ?

    ReplyDelete
  8. Cái dzụ tiền bạc này em hiểu, em thấy bên đó đi làm khổ bà cố hơn ở vn nữa. Vn tuy nghèo,nhưng mà muốn giải trí lúc nào cũng có, nhất là cái thú đi bù khú với bạn bè. Anh trai em ở Úc 15 năm rồi,giờ lại kím đường về VN,ảnh chỉ nói là..bên đó buồn quá.

    ReplyDelete
  9. Trời, lương được hơn năm ngoái là khỏe rồi, thấy gia đình anh vacation hàng năm mà tui ước ao đó anh H:)

    ReplyDelete
  10. Chia sẻ cùng anh.

    Nói chung ở đâu thì cũng phải vất vả mới có tiền, mà có tiền thì phải đóng thuế(trừ những thu nhập bất chính).

    Anh và các bác ở nước ngoài cứ kể chuyện nước ngoài cho bọn em nghe thôi, chứ chuyện ở VN thì đừng nhắc, vì nó không đúng đâu.

    ReplyDelete
  11. anh Phú, em hiểu ý anh Phú mà. Anh nói quá chính xác, ở đâu cũng phải vất cả mới có tiền và phải đóng thuế. Nhưng ý em thôi nha, là thuế ở vn á, ko có nhằm nhò gì với thuế bên Hàlan. Mức cao nhứt hiện giờ mà em biết là 53%, chắc còn có mức cao hơn nữa mà em ko biết, còn thấp nhứt là 23%. Trong khi ở vietnam mình chỉ đóng thuế thu nhập cá nhân nếu lương từ 4triệu trở lên và tính toán thì lằng nhằng, em ko hiểu thiệt heheheh
    Nhưng em hiểu cái nào cũng có hai mặt hết. VN mình sẽ ko có được sự an tâm khi về già hoặc lúc khó khăn, bên này cái gì cũng đóng thuế hết và thuế cao nhưng bù lại mình sẽ an tâm trong cuộc sống và tương lai. Em ko nói độc lập tự do gì hết á.

    Và anh Phú có công nhận rằng, đóng thuế ở vn mình, người đóng nguời ko đóng không?

    ReplyDelete
  12. Tuấn: Muốn biết mức lương của tui dễ lắm, Google bảng lương của mailman, lấy mức maximum cộng thêm 5% là ra, vì tui làm 16 năm và được promote lên EAS :)

    Sông: Buồn hay không là do người đó có hội nhập được với cuộc sống ở xứ người. Nhìn gần, VN có thể vui vẻ để sống qua ngày, nhưng nhìn xa, đặc biệt là tương lai con cái học hành, chưa chắc.

    chị BeBo: Đâu fải năm nào cũng đi đâu chị, năm ngoái mới có con Su, ở nhà buồn chết được! :) Năm ngoái là dựa vào performance của năm kia, năm nay, no hope! :(

    Phú: Tui biết. Người bạn học của tui có thể nằm ở giới trung lưu, Kinh Tế ra và từng làm cho Uniliver nên ý kiến của anh ta có thể chủ quan.

    Nàng Tr: Cũng hơi khó nói về thuế má. Ví dụ cái xe Phú chạy, tui thấy điểm vô lý ở chổ là Phú phải đóng mức thuế gần 100% trên trị giá chiếc xe. Nhưng Phú không được hưởng được cái vi vút ở 60mph an toàn, thông thường chỉ chạy số 1, 2 và 3

    luongduyen: tui không rành hết nhưng tui chắc ở tiểu bang nào cũng phải đóng property tax, không ít thì nhiều. Tui không quen với ông Lý Tống nên tui không hỏi được. Tuy nhiên, tui sẽ la to Đả đảo Lý Tống nếu luongduyen cũng hô to Đả đảo việc bắt bớ bỏ tù Nguyễn Tiến Trung. Tui nghĩ luongduyen ở Mỹ, hiểu rõ hơn. Xin hết.

    ReplyDelete
  13. chi Truong gi do oi, o My , tax cung co nguoi do'ng nguoi kho^ng do'ng. Co nguoi khong nhung khong do'ng ma` cuoi nam co`n duoc chinh phu cho them tie^`n nua.

    ReplyDelete
  14. Right, ở VN thuế vẫn chưa chặt lắm, có lẽ sẽ sớm đi vào qui cũ, lúc ấy...híc.

    ReplyDelete
  15. em khoái cái post này của anh Hoàng. Nói trúng ý quá...bởi vậy em thấy ở VN đẻ một đống con, còn bên đây có một đứa mà em hụt hơi luôn rồi, chưa dám nghĩ tới đứa thứ hai, vì tiền daycare mỗi tháng cũng hết hơn cả ngàn bạc, chưa tính tiền tã tiền sữa lặt vặt.

    ReplyDelete
  16. http://wiki.answers.com/Q/How_much_money_does_a_mailman_earn

    Mình làm theo lời anh Hoàng, vô đây coi, thì tính ra đuợc lương của aH nè.

    max = $54000 * 1.05 (5%) = 56700

    Rồi năm nay đuợc tăng lương 3.5% thì ra là

    $56700 * 1.035 = $58684.

    Giờ chỉ đợi gia chủ cần phơm thôi.

    Kekeke

    ReplyDelete
  17. bà đậu quá tò mò. hahahaha, chơi luôn wiki.

    ReplyDelete
  18. Mẹ Peapod: Ráng thêm đứa nữa cho Peapod có em, chịu khổ chung với anh cho vui nè, đang là 2 đứa rưỡi :)

    Đậu: Sai số +/-3% là đúng rồi phải không? :)

    msnguyen: Welcome :)

    ReplyDelete
  19. em cũng là mẹ của thằng peapod.

    Hôm nay bị identity crisis.

    ReplyDelete
  20. Đậu: Đây có thể là bảng lương của ông mailman nhà Đậu nè, những info này thuộc dạng bán public. Nếu Đậu thấy ông mailman bận đồng fục là City Carrier, không mặc đồng fục là Rural Carrier. Rural trả lương khác với City.

    Mẹ Peapod :)

    ReplyDelete
  21. Cám ơn chị Ba, em cũng tò mò wá mà ko mún/ko biết làm haahahh.

    anh/chị luongduyen: ý mình là có đi làm mà hông đóng thuế á. Còn trốn thuế là chiện khác nữa. Rồi lương thấp wá đến cuối năm được trả lại là bình thường mà, chứ đâu fải họ ko đóng.

    ReplyDelete
  22. à, còn quên cái vụ trả tiền học nữa...trả tới 20 năm luôn.

    ReplyDelete

Tôi phải chỉnh phần ý kiến chỉ dành cho người có Google Account vì dạo gần đây có kẻ ưa thả rác rưới. Nếu bạn viết dài, Blogger thường để vào Spam, tôi sẽ cố gắng check thường xuyên Spam folder. Cám ơn bạn.