Friday, August 6, 2010

Nhiếp Ảnh: Shutter

Ẩn số thứ hai trong nhiếp ảnh là shutter, thời gian nhanh chậm của shutter leaf mở ra và đóng lại khi bạn bấm nút chụp.  Và thường được tính bằng giây, second.  Tôi có thể dịch sai, bạn cứ tạm hiểu như thế nhé. Shutter dễ hiểu hơn aperture. Lấy ví dụ cái ống nước bị lủng, nếu bạn nhanh tay bịt, nước chảy ra ít, chậm tay, nước sẽ chảy ra ngoài nhiều hơn.


Hình của Scott Linstead từ MSNBC
Nhanh và chậm, chỉ có thế.  Bạn thử ngồi nhắm mắt trước màn hình TV đang chiếu một cuốn film action.  Bạn mở mí mắt rồi đóng lại thiệt lẹ, óc của bạn sẽ ghi lại một frame hình ảnh.  Nếu bạn mở mắt khoảng 2 giây, óc của bạn sẽ ghi nhận một loạt hình di động.  Shutter là thế đó.  Khi bạn chụp ở tốc độ nhanh, máy hình sẽ freeze action.  Slide show này từ MSNBC có thể làm minh họa.  Khi bạn chụp ở tốc độ chậm, những vật di động sẽ bị nhòa như tấm hình này bên blog của bạn Ngoc Lan.  Tấm hình đó tuy chụp bằng flash nhưng flash đánh ra sau, đó là một trong những kỹ thuật của flash gọi là slow flash.  Hoặc, cũng có thể vì chổ nối giữa flash và máy chụp hình bị hở, khi bấm, máy tự động chụp với shutter bình thường.  Sau đó, flash chạm vào và đánh ra nên hình sáng, có vẻ overexposed.


Trong thể thao, người ta chụp với shutter nhanh để freeze action.  Ngược lại, khi chụp thành phố xe cộ chạy ban đêm, người ta chụp với tốc độ chậm khiến ánh đèn kéo thành vệt dài trên tấm ảnh.  Máy của pro, shutter nhanh nhất là 1/8000s như Nikon D3 hay D300, xuống một nấc cho dân amatuer là D90 thì shutter chụp nhanh nhất là 1/4000s, qua loại entry level như D3000 chỉ còn 1/2000s.


Shutter và aperture liên quan với nhau như thế nào?  Tôi tiếp tục lấy ví dụ cái ống nước.  Bạn muốn lấy 1 lít nước.  Nếu ống nước to, bạn hứng 1 lít nước nhanh hơn.  Nếu ống nước nhỏ, thời gian hứng 1 lít nước chậm hơn.  Quay sang nhiếp ảnh, 1 lít nước là EV, exposure value, độ ánh sáng cần cho bức hình, không thay đổi.  Nếu bạn mở aperture lớn, shutter sẽ  mở đóng nhanh; ngược lại, nếu bạn khép aperture nhỏ lại, bạn sẽ cần shutter mở đóng chậm hơn để ánh sáng lọt vào đủ cho sensor ghi nhận.


Bên Nikon có S mode, tức shutter priority, bạn chọn shutter speed, máy sẽ tự động chọn khẩu độ đúng với meter đo độ sáng của máy.  Bên Canon gọi là Tv.  Một rule of thumb của shutter là bạn phải chụp ít nhất ở tốc độ 1 chia cho focal length của ống lens để tránh bị rung tay, hình không nét.  Ống lens 50mm là 1/60s, ống lens 85mm là 1/125s... và với DSLR sensor nhỏ hơn phim, bạn cần phải chụp nhanh hơn nữa.


Aperture và Shutter là hai ẩn số chính, tương quan nhau của nhiếp ảnh.  Nếu bạn hiểu được là bạn đã nắm bắt được điều cơ bản của nhiếp ảnh.  Ngoài ra, còn có ISO, độ nhạy của sensor hay phim, white balance... tôi sẽ blog sau.


.

10 comments:

  1. Em cũng hơi hiểu hiểu rồi đó, mà anh viết tới vậy còn không hiểu nữa thì thậm ngu luôn :)
    Em rút ra 2 cái để nhớ là
    aperture cao thì depth of field cao hoặc ngược lại
    aperture cao thì shutter nhanh hoặc ngược lại
    Nếu chọn aperture cao mà để shutter chậm là hình bị nhòe hay là bị sao, còn để aperture thấp mà shutter nhanh thì hình sẽ bị sao, cũng nhòe nốt hả anh?
    Em thắc mắc là sử dụng Nikon thì thao tác chọn aperture và shutter thế nào, là chỉnh qua những cái nút A mode hoặc S mode rồi chọn lớn nhỏ nhanh chậm?
    Cái slide ảnh trong link của anh gửi, đẹp nghẹt thở, mà nghề chơi lắm công phu thiệt. Em chưa mơ ước chụp chim bướm bọ nhễu nước miếng đâu, chắc về già đã, mà chưa chắc lúc đó tay còn cầm nỗi cái lens hihi...Mơ ước của em giờ chụp được cảnh con lớn nhà em thảy quả banh qua cho con nhỏ, hay cảnh con nhỏ vừa chu mỏ vừa nhảy chân sáo

    ReplyDelete
  2. Miềng:
    1. Số aperture cao (khẩu độ nhỏ) thì depth of field cao, hoặc ngược lại.
    2. Cùng số EV (không đổi), số aperture cao (tức khẩu độ nhỏ), thời gian chậm, hoặc ngược lại.
    3. Nhòa có 2 nghĩa, một là vì vật di động, như cách tay của Ngọc Lan, hoặc nhòa vì out of focus như background của mấy tấm hình slide show.
    4. Em có máy gì, cho anh biết anh mới chỉ thêm được.

    ReplyDelete
  3. đây đây, em vừa xem lại, cái máy của em hiện giờ là Canon (trớt quớt không, em cứ tưởng Nikon) 30D, lén 24-70mm L với 1 cái 50mm. Nguyên do là chồng em mua cách đây 5 năm thì phải, lúc bọn em mới có đứa lớn, định chụp chọt nó, nhưng chỉ có chồng em đảm nhận, còn em vẫn dùng cái P&S nhỏ chút. Mà Nghĩa nhà em cũng chỉ nghịch được một vài tháng rồi sau bận quá nên cứ bỏ lông lốc cái máy ảnh. Em vừa tiếc của, vừa bắt đầu thấy ham nên định học hỏi dần.

    ReplyDelete
  4. Em click vào đây đọc kỹ để hiểu cách sử dụng máy. Canon 30D là loại tốt, sau Nikon D100 của anh 2 đời. Tuy nhiên, vì sensor nhỏ, 1.6x nên cái ống lens của em thành 38-110 mm, không có wide enough. Có gì, anh sẽ chỉ sau.

    ReplyDelete
  5. Nghe lời bạn gì kia chỉ, em mua cái G10 của Canon đc ko anh?Nghe anh chỉ ghiền quá,mà ko có cái thực tế nên ..bực bội tay chưn:p

    ReplyDelete
  6. Mía click vào đây coi cái G11, mới hơn G10. Em hãy coi kỹ trước khi mua, đọc phần CON cuối bài :) Khi muốn mua gì, anh luôn làm research khá lâu, sau đó mới quyết định.

    ReplyDelete
  7. Em thật sự là hổng rành về máy cái này, em chỉ muốn tìm một cái mà chụp đèm đẹp,nhất là chân dung, và có khả năng zoom xa nhưng rõ nét một chút.à, còn phải nhẹ nữa, xách cái máy cỡ như của anh,em chụp đc 2 tấm là rã tay rồi,em nhẹ còn hơn cái máy nữa á. (à, dưới 500$ thôi anh)Anh góp ý giùm em luôn đi:p, nha anh.năn nỉ :p

    ReplyDelete
  8. Để em tranh thủ 2 ngày cuối tuần này xem qua cái máy, rồi sang tuần em hỏi anh dần dần nghen. Nghĩa nhà em phần lớn là quên tuốt rồi, nên em cứ lẳng lặng tìm hiểu thôi. Em tính vọc kỹ con Canon này cho hiểu các khái niệm và kỹ năng cơ bản rồi lại “vòng tay xin phép” (@dienhoangho) chồng em đi mua bộ Nikon. Bởi vì cách đây khoảng 2 năm, không hiểu vì sao tự dưng cái máy đấy chụp không còn thấy sắc nét nữa, trông lem lem như cái P&S dỏm của em, mà tình cờ là sau 1 ngày cho đứa cháu họ mượn đi chơi, nên giờ bọn em thắc mắc không hiểu vì tuổi thọ của máy hay vì nó làm rơi rớt, chỉnh sửa gì (mà bọn em ngại không dám hỏi), Nghĩa đã đem đi lau chùi lens liếc gì đó nhưng không ăn thua.
    À, anh Hoàng ơi, vì sao em thấy bạn bè, người quen của em đa số là dùng Nikon hơn Canon? Chắc phải có ưu điểm gì phải không? Người bạn của em bảo em nên mua con D90…à mà tới lúc đó hỏi anh sau.
    Mong anh sang tuần có thời gian lại tiếp tục viết loạt bài tiếp theo nhé, và có khi anh lập luôn 1 FAQ nhỉ, thành kim chỉ nam cho các bạn dummies có cả em.

    ReplyDelete
  9. Miềng: Máy anh trước đời máy của em 2 năm, xài đến bây giờ còn chưa hư. Em hãy đọc kỹ manual và xét lại máy. Check thử người cháu có set meter qua spot không? Check focus point. Check ISO... Canon vs Nikon giống như Toyota vs Honda, Lexus vs Acura... cái nào cũng tốt, cái nào cũng đã có fan base. Anh hy vọng em sẽ xài tiếp cái Canon 30D đó, dù là Nikon Fan, nhưng anh biết cái máy đó tốt.

    ReplyDelete
  10. Mía: Mua cái G11 được á.

    ReplyDelete

Tôi phải chỉnh phần ý kiến chỉ dành cho người có Google Account vì dạo gần đây có kẻ ưa thả rác rưới. Nếu bạn viết dài, Blogger thường để vào Spam, tôi sẽ cố gắng check thường xuyên Spam folder. Cám ơn bạn.