Monday, May 9, 2011

Nhiếp Ảnh: depth of field

Depth of field, theo tôi hiểu, là bề dày của điểm focus.  Để giải thích đề tài này, bạn và tôi cần có chút ít kiến thức quang học vật lý; tiếc thay, tôi cũng như bạn, kiến thức vật lý của năm 12 và mấy năm đại học đã được trả lại em yêu lâu lắm rồi.  Bạn hãy cùng tôi làm hai thí nghiệm nhỏ sau nhé.



Bạn lấy một cái kính lúp mang ra ngoài sân trời nắng dọi kiến như lúc xưa còn con nít hay chơi.  Bạn giơ kính lúp lên xuống cho đến khi có một điểm sáng nhỏ trên sân xi măng, đó là tiêu điểm hội tụ, focus point, của kính lúp.  Rồi bạn nhích lên, nhích xuống cộng trừ một chút, bạn sẽ thấy điểm sáng ấy to ra và nhòa.  Ánh sáng đi qua ống lens của bạn bao gồm những miếng kính hội tụ (lồi) và phân kỳ (lõm) rất phức tạp như thế để vào tới mặt phẳng của phim hay sensor.  Làm thế nào kéo dài khoảng cách di động của kính lúp mà vẫn có được một điểm focus, khoảng cách đó gọi là depth of field.


Thí nghiệm thứ hai, bạn cần có cây đèn pin, bốn lá bài và một tờ giấy dày có thể cuộn tròn thành cái ống tube.  Đêm, tối, bạn mang ra sân sau, để cây đèn pin cách tuờng khoảng hơn một foot, lấy bốn lá bài, hai ngang, hai dọc che ánh sáng đèn pin lại.  Rồi bạn xê dịch bốn lá bài thành 1 hình vuông khoảng bằng đường kính của một cây đinh, bạn sẽ thấy một điểm sáng trên tường.  Bạn xê dịch bốn lá bài thành hình vuông to hơn một chút, bạn sẽ thấy điểm sáng to ra và loãng hơn.  Vậy ánh sáng đi qua lổ nhỏ thành một đường thẳng, qua lổ lớn sẽ bị phân tán.


Bây giờ bạn cuộn tờ giấy xung quanh miệng đèn, lấy bốn lá bài che lại thành hình vuông bằng với hình vuông của procedure đầu, bạn sẽ thấy ánh sáng trên tường đậm nét hơn.  Bạn cứ thử xê dịch bốn lá bài to nhỏ và nhận xét ánh sáng trên tường ra sao.  Bốn lá bài là khẩu độ ống lens của bạn, cuộn giấy là ống tele và ánh sáng trên tường là ánh sáng trên mặt sensor của máy camera.



Bốn đoạn đầu của bài này tôi viết khá lâu, từ khi Miềng đặt câu hỏi về depth of field. Nhưng vì quá lười chụp hình minh họa, tôi vất đó. Hôm qua tôi chụp cành hoa lan với hai khẩu độ, một là F/8, hai là F/1.8. Với hình đầu, bạn thấy rõ hàng rào phía sau vì khẩu độ F/8 khá nhỏ; sau đó, tôi mở khẩu độ lớn maximum F/1.8, bạn thấy hàng rào phía sau nhòa hẳn. Vậy depth of field phụ thuộc vào những yếu tố sau:

1. Khẩu độ lớn (f number nhỏ, exp 1.8 hay 2.8), depth of field sẽ nhỏ. Khẩu độ nhỏ (f number lớn, 16, 22), depth of field sẽ lớn.

2. Focal length của ống lens càng lớn, depth of field càng nhỏ.  Depth of field của ống lens wide angle 35mm sẽ lớn hơn ống tele 200mm.

3. Depth of field cũng phụ thuộc vào khoảng cách từ object đến ống lens.  Khoảng cách càng xa, depth of field càng lớn.

Bạn hãy tìm những bức hình nổi tiếng chụp phong cảnh, đa số, người nhiếp ảnh gia chọn khẩu độ rất nhỏ, từ 16 đến 22 và wide angle lens.  Do đó, bức hình sẽ rõ nét từ foreground đến background.  Một cái tip tôi học được là bạn không nên focus ở vô cực, bạn chỉ cần focus ở 6m hay 10m, hình sẽ nét hơn khi bạn focus ở vô cực.  Tại sao?  Thú thật là tôi còn ngọng để giải thích.  Khi chụp ở khẩu độ nhỏ như thế, thời gian chụp sẽ lâu hơn; vì vậy họ cần tripod, mirror lock up để tránh máy hình bị di động làm nhòe hình.

Ngược lại, khi chụp chân dung hay tĩnh vật, object nhỏ và không cần background, người ta thường xử dụng khẩu độ lớn, f4 chẳng hạn, và ống tele để xóa nhòa phông.  Trên ống lens cũ, bạn sẽ thấy những đường khắc để báo cho bạn biết depth of field, tùy theo khẩu độ và khoảng cách object, bạn sẽ định được khoảng cách cộng trừ nằm trong focus.  Với loại lens mới, bạn phải dùng nút depth of field preview cho mỗi camera.

Trên đây là bài tôi viết theo kinh nghiệm, bạn nào thấu đáo hơn về đề tài này, xin cứ bổ sung thêm.  Again, Google is your friend.  Bạn nào thấy tôi sai, xin vui lòng chỉ giáo.

2 comments:

  1. Khì khì, em đang tính bán cái canon, mua p&s chụp lẹ, khỏi phải nghĩ tới DOF, whitebalance cái khỉ gì hết.

    ReplyDelete
  2. Bán chi uổng Cap wơi, mua thêm cái PS hehehehe

    ReplyDelete

Tôi phải chỉnh phần ý kiến chỉ dành cho người có Google Account vì dạo gần đây có kẻ ưa thả rác rưới. Nếu bạn viết dài, Blogger thường để vào Spam, tôi sẽ cố gắng check thường xuyên Spam folder. Cám ơn bạn.