Thursday, April 23, 2015

vài nhận xét

hổm rày tui lang thang báo Trẻ, đặc biệt là Trong hầm rượu của TV, tui chợt có vài nhận xét:



1. Tui không còn nghiến ngấu đọc Trong hầm rượu như lần tui tìm ra trang web thô sơ chứa những tác phẩm cũ kỹ của anh cách đây 5 năm trước!

2. Biển San Hô viết lại chuyến vượt biên bán chính thức đầy gian nan trắc trở chết chóc của anh nhưng tui không cảm bằng bài ký Hiệp Hội Tương Tế Bắc Việt Nghĩa Trang!  Ở bài ký Hiệp Hội, tui thấy thấp thoáng bóng dáng TV trong đó, ở Biển San Hô, tui chỉ thấy đơn thuần một sự chững chạc của nhà văn.

3. Điểm sáng nhất, theo tui, là Lưng Trần, một bài ký trước đăng ở Hợp Lưu, kế đó là Talawas, mà một lần tui đã vò đầu bứt tai tranh cãi với độc giả khác:

Nếu ý kiến của tôi khiến bạn nghĩ là tôi lạm dụng thẩm quyền thì xin gửi đến bạn một lời xin lỗi nhé; vì tôi, cũng như bạn, chỉ là độc giả.

Nội chiến – chắc bạn cũng đồng ý với tôi là cuộc chiến nào cũng có ít nhất hai phe; vậy phía bên kia có ai tiêu biểu ngoài kẻ chiến thắng bây chừ còn lại ở Huế? Và nếu không viết về kẻ chiến thắng thì làm sao tô đậm được sự tương phản để dẫn chứng cho câu: “Lưng đàn ông Huế mang đầy thương tích của nội chiến.” Tôi không nghĩ Hoàng Phủ Ngọc Tường là trọng tâm của bài ký, đã có những đoạn Trần Vũ lang thang trên văn của Nhã Ca, Trần Dạ Từ, của Cao Xuân Huy, của Nguyễn Mộng Giác, của Võ Đình, và đặc biệt là văn của Phan Nhật Nam, vốn đã nằm sâu trong máu của anh ta. Tôi nghĩ Trần Vũ phơi lưng trần của anh qua những đoạn văn ấy vì chỉ khi giáp mặt với Hoàng Phủ, trong anh mới nổi lên sự tranh chấp giữa lý trí và tình cảm. Đó là nét đẹp tuyệt vời của Ký.

Tôi, cũng vì định kiến, không hề đọc tới văn của kẻ chiến thắng, nhưng tôi tin Trần Vũ không “bựa” (như anh ta đã nói trong cuộc phỏng vấn của bà Thụy Khuê). Đọc bài ký, tôi tự hỏi, nếu Hoàng Phủ, khi giáp mặt, đã chiếm lấy tình cảm của một người có lý trí như Trần Vũ thì năm xưa, đã bao nhiêu người học trò xứ Huế bị ông ta cù rũ lên rừng với ngòi bút của ông? Bạn thấy kinh khủng không? Ông ta là kẻ chiến thắng, nhưng liệu ông ta có thắng được đất trời vong linh của xứ Huế? Bạn thấy khốn nạn không?

Điều đáng trách nhất là Trần Vũ về Huế với một dấu hỏi to tướng nằm trong đầu, nhưng khi giáp mặt, lại không dám đưa ra luận bàn. Có thể, năm 1994, anh ta còn quá trẻ.

Riêng phần gộp chung Phan Nhật Nam để so sánh, xin để chú Nam nói chuyện phải quấy trực tiếp với Trần Vũ, tôi không dám lạm bàn.

4. Qua những bài phỏng vấn các nhà văn trẻ, tui chợt hỏi: Có cây bút trẻ, Việt Nam, nam giới nào lọt vào mắt TV không?  Anh phỏng vấn Ban Mai, Lê Thị Huệ, Nguyễn Xuân Tường Vy, Đỗ Lê Anh Đào..., anh giới thiệu Trần Huy Minh, Nhã Ca..., và một món thịt kho của Phạm Thị Hoài!  Bài phỏng vấn Nguyễn Xuân Tường Vy trước đăng ở Hợp Lưu, ký tên tạp chí Hợp Lưu, bây giờ đăng lại ở đây, ký tên TV.

5. Tui thích bài Tạp bút mùa hè, trong đó anh viết:

Trở lại truyện xưa, người xưa dịch nhuyễn vô cùng. Điển hình The Godfather, bản dịch Bố già của Ngọc Thứ Lang, càng đọc càng mê, rồi đọc lại bản dịch Pháp văn Le Parrain của Jean Perrier mới thấy Ngọc Thứ Lang tài tình. Y chang giọng mafia đểu cáng, nửa khinh mạn, vừa tay anh chị, đầy cao bồi mà cũng thật văn hóa Mỹ, pha mì ống Italô dữ dằn. Dù không phải sách văn học, chỉ thuần giải trí, nhưng là sách giải trí được phiên dịch kỳ tài.

Phải, Ngọc Thứ Lang đã dịch Bố Già thật tuyệt vời, đến bây giờ, cái cụm từ nói chuyện phải quấy còn in đậm trong trí tui!

Dịch phản, dịch chưa sát, không quá trầm trọng vì rồi bản gốc cũng sẽ được tìm đến. Điều quan trọng là dịch giả phải trút tất cả sự say mê, niềm hân hoan vào việc tái tạo một tác phẩm qua ngôn ngữ đang chảy trong huyết quản của mình, như McPherson, dịch giả của Dương Thu Hương đã từng sống thao tác này như sống một truyện tình:

"Dịch thuật là câu chuyện riêng tư đầy mê hoặc giữa một con người với một văn bản.” (Nina McPherson)

Sức mạnh của ngôn ngữ nằm trong sức mê hoặc vượt lý trí. Sức mạnh của văn bản nằm trong khả năng quyến rũ đến tận cùng một con người.

Văn hay, phải là văn ám ảnh.

Phải, sự đam mê, say mê, passion, bao giờ cũng chiến thắng những khiếm khuyết, như lời mấy thằng cháu tui nói với cha chúng khi ăn đồ ăn thằng em kế tui nấu: Your food is food of love!


Tui đang mong chờ một ngày tui lượm về Chiến Hữu, Mặt trận miền Tây vẫn yên tĩnh, Một thời để yêu, một thời để chết, Lửa yêu thương, lửa hận thù, Bản du ca của loài người không còn đất sống... với nỗi niềm đam mê của dịch giả TV in trên bìa sách.

No comments:

Post a Comment

Tôi phải chỉnh phần ý kiến chỉ dành cho người có Google Account vì dạo gần đây có kẻ ưa thả rác rưới. Nếu bạn viết dài, Blogger thường để vào Spam, tôi sẽ cố gắng check thường xuyên Spam folder. Cám ơn bạn.